Tezgah ve makinelerin periyodik kontrolü, üretim tesislerinde ve atölyelerde kullanılan endüstriyel tezgahların ve üretim makinelerinin belirli aralıklarla teknik muayeneye tabi tutularak güvenli çalışma koşullarının doğrulanması işlemidir. Bu kontrol, torna tezgahları, freze makineleri, matkap tezgahları, pres makineleri, taşlama makineleri, planya tezgahları ve diğer metal işleme ve üretim makinelerinin güvenlik donanımlarını, mekanik bileşenlerini ve elektrik sistemlerini kapsamlı olarak değerlendirmektedir.
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği kapsamında tüm üretim makinelerinin ve tezgahların düzenli olarak periyodik kontrole tabi tutulması yasal bir zorunluluktur. Üretim makineleri, yüksek hızda dönen parçalar, kesici takımlar ve ağır kuvvetler barındırdığından, güvenlik açığı bulunan bir makinede çalışmak hayati tehlike oluşturmaktadır.
Periyotek Muayene Mühendislik olarak, Espiye ve Giresun başta olmak üzere tüm Karadeniz Bölgesi’nde tezgah ve üretim makinelerinin periyodik kontrolünü uzman mühendis kadromuzla gerçekleştirmekteyiz. Torna, freze, matkap, pres, taşlama, planya ve CNC makineleri dahil olmak üzere tüm üretim ekipmanlarının güvenlik kontrolünü kapsamlı bir şekilde sunmaktayız.
Üretim tesislerinde kullanılan geniş bir makine yelpazesi periyodik kontrol kapsamına girmektedir. Her makine türünün kendine özgü güvenlik riskleri, kontrol parametreleri ve muayene prosedürleri bulunmaktadır.
Torna tezgahları, silindirik iş parçalarının işlenmesinde kullanılan temel metal işleme makineleridir. Universal torna, CNC torna, revolver torna ve ağır iş tornaları kontrol kapsamına girmektedir. Torna tezgahlarının periyodik kontrolünde ayna bağlama mekanizması, devir sayısı kontrolü, ilerleme mekanizması, punta hizası, kayıt sistemi ve yatak boşlukları detaylı olarak incelenmektedir. Ana motorun çalışma durumu, soğutma sıvısı sistemi ve talaş koruyucu muhafazaları kontrol edilmektedir. Torna tezgahlarındaki en yaygın güvenlik riskleri, dönen iş parçasına saç veya giysi sarılması, uçan talaş yaralanmaları ve ayna gevşemesinden kaynaklanan iş parçası fırlamasıdır. Bu nedenle koruyucu muhafazaların ve güvenlik düzeneklerinin eksiksiz olması hayati önem taşımaktadır.
Freze makineleri, dönen kesici takımlar ile düzlem yüzeylerin, kanalların ve profillerin işlenmesinde kullanılmaktadır. Universal freze, dik freze, yatay freze ve CNC işleme merkezleri kontrol kapsamındadır. Freze makinelerinde mili bağlama sistemi, tabla ilerleme mekanizması, hız kontrol sistemi, soğutma sistemi ve koruyucu muhafazalar kontrol edilmektedir. Freze takımının doğru bağlanması ve sıkma kuvvetinin yeterliliği, frezede güvenliğin temel koşullarından biridir. Freze makinelerinde uçan talaş riski yüksek olduğundan koruyucu ekranların ve muhafazaların varlığı ve durumu özenle kontrol edilmektedir.
Matkap tezgahları, delme ve havşa açma işlemlerinde kullanılan yaygın atölye makineleridir. Sütunlu matkap, tezgah matkabı, radyal matkap ve çoklu matkap makineleri kontrol kapsamındadır. Matkap tezgahlarında matkap kovanı, devir sayısı ayarı, ilerleme mekanizması, tabla sabitleme sistemi ve koruyucu muhafaza kontrol edilmektedir. Matkap tezgahlarında iş parçasının elle tutulması en sık rastlanan güvenlik ihlallerinden biri olup, iş parçasının mutlaka mengene veya bağlama aparatı ile sabitlenmesi gerekmektedir. Koruyucu ekranın mevcudiyeti ve çalışma pozisyonu kontrol edilmektedir.
Pres makineleri, metal şekillendirme, kesme, delme ve bükme işlemlerinde büyük kuvvetler uygulayan makinelerdir. Eksantrik pres, hidrolik pres, pnömatik pres ve servo pres makineleri kontrol kapsamındadır. Pres makinelerinde kavrama ve fren sistemi, strok ayarı, kalıp bağlama sistemi, çift el kumanda sistemi ve güvenlik bariyerleri kontrol edilmektedir. Pres makineleri, üretim tesislerinde en fazla iş kazasına neden olan makine türlerinden biridir. El ve parmak sıkışması, ezilme ve kesilme yaralanmaları en yaygın kaza türleridir. Bu nedenle pres makinelerinin güvenlik donanımlarının eksiksiz ve çalışır durumda olması büyük önem taşımaktadır. Işık bariyerleri, çift el kumanda sistemi ve mekanik koruyucu muhafazaların varlığı ve fonksiyonu her kontrolde doğrulanmaktadır.
Taşlama makineleri, yüzey taşlama, silindirik taşlama ve takım bileme işlemlerinde kullanılmaktadır. Yüzey taşlama, silindirik taşlama, puntasız taşlama ve tezgah tipi taş motoru makineleri kontrol kapsamındadır. Taşlama taşının durumu, dönme hızı, koruyucu muhafazası ve çatlak kontrolü (çınlama testi) yapılmaktadır. Taşlama makinelerinde en büyük güvenlik riski taş patlamasıdır. Taşın çatlamış veya hasarlı olması durumunda yüksek hızda dönerken parçalanarak ciddi yaralanmalara neden olabilmektedir. Koruyucu muhafazanın eksiksiz olması ve taşın hız sınırının aşılmaması kontrol edilmektedir.
Planya tezgahları, düzlem yüzeylerin talaş kaldırma yöntemi ile işlenmesinde kullanılmaktadır. Ayrıca testere makineleri (şerit testere, daire testere), bükme makineleri, giyotin makaslar ve profil kesme makineleri de periyodik kontrol kapsamındadır. Her makine tipinin kendine özgü güvenlik parametreleri ve kontrol prosedürleri bulunmaktadır. Bu makinelerde özellikle kesici elemanlara temas riski, sıkışma tehlikesi ve uçan parça riskleri değerlendirilmektedir.
Tezgah ve makinelerin periyodik kontrolünde çok sayıda güvenlik parametresi sistematik olarak değerlendirilmektedir.
Tüm dönen, hareket eden ve talaş kaldıran parçaların uygun koruyucu muhafazaları ile korunup korunmadığı kontrol edilmektedir. Muhafazaların sağlamlığı, sabitleme durumu ve çıkarıldığında makineyi durduran interlock mekanizması test edilmektedir. Talaş sıçrama ekranları, koruyucu kapaklar ve güvenlik bariyerlerinin durumu incelenmektedir. Kayış, kasnak, dişli ve zincir mekanizmalarının muhafazaları kontrol edilmektedir. Koruyucu donanımların çıkartılmış veya devre dışı bırakılmış olması en sık rastlanan güvenlik ihlallerinden biridir ve raporda derhal belirtilmektedir.
Acil durdurma butonlarının konumu, erişilebilirliği, görünürlüğü ve çalışırlığı kontrol edilmektedir. Butona basıldığında makinenin derhal ve güvenli bir şekilde durması doğrulanmaktadır. Acil durdurma butonunun kilitlenme özelliği (buton basılı kaldığında makinenin tekrar çalışmaması) test edilmektedir. Makinenin her operatör pozisyonundan erişilebilir acil durdurma butonuna sahip olması gerekmektedir. Acil durdurma sistemi, en kritik güvenlik donanımı olup her kontrol sırasında mutlaka fonksiyon testine tabi tutulmaktadır.
Makinenin elektrik tesisatı, motor koruma elemanları, sigorta ve şalterler, kablo izolasyonları ve topraklama sistemi kontrol edilmektedir. Elektrik panosu iç düzeni, etiketleme ve kapak kilitleme sistemi incelenmektedir. Elektrik kaçağı ve topraklama ölçümleri yapılmaktadır. Frekans invertörü (VFD) bulunan makinelerde motor kontrol sistemi ve parametre ayarları kontrol edilmektedir.
Yataklar, miller, dişliler, kayışlar, kasnaklar ve zincir mekanizmalarının aşınma durumu ve yağlama kontrolü yapılmaktadır. Kılavuz yüzeylerinin aşınma durumu ve boşluk ölçümleri gerçekleştirilmektedir. Bağlama elemanlarının (cıvata, somun, pim) sıkılık kontrolü yapılmaktadır. Hidrolik ve pnömatik sistem bileşenlerinin sızıntı kontrolü ve basınç testleri yapılmaktadır.
CNC (Bilgisayarlı Sayısal Kontrol) makineleri, konvansiyonel makinelere göre ek güvenlik gereksinimlerine sahiptir. CNC makinelerinde otomatik takım değiştirici, kapalı işleme alanı muhafazası, interlock sistemi, yazılım güvenlik limitleri ve otomatik yağlama sistemi kontrol edilmektedir. CNC makinelerinin güvenlik yazılımı ayarları, eksen limitleri ve hız sınırlamaları doğrulanmaktadır.
| Makine Türü | Kontrol Periyodu | Yasal Dayanak |
|---|---|---|
| Torna, freze, matkap tezgahları | Yılda 1 | İş Ekipmanları Yönetmeliği |
| Pres makineleri | Yılda 1 | İş Ekipmanları Yönetmeliği |
| Taşlama makineleri | Yılda 1 | İş Ekipmanları Yönetmeliği |
| Testere ve kesme makineleri | Yılda 1 | İş Ekipmanları Yönetmeliği |
| CNC işleme merkezleri | Yılda 1 | İş Ekipmanları Yönetmeliği |
Periyodik kontroller sırasında üretim makinelerinde sıklıkla karşılaşılan güvenlik uygunsuzlukları şunlardır:
İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği gereğince üretim makineleri ve tezgahlar yılda en az bir kez periyodik kontrole tabi tutulmalıdır. Yüksek riskli makinelerde daha sık kontrol aralıkları önerilmektedir.
Makine periyodik kontrolü, ilgili mevzuata göre yetkilendirilmiş makine mühendisleri tarafından yapılabilmektedir. Periyotek Muayene Mühendislik olarak deneyimli kadromuzla bu hizmeti sunmaktayız.
Kontrol edilen makine geçici olarak durdurulmaktadır. Ancak kontrol programı üretim planına göre düzenlenerek toplam duruş süresi minimize edilmektedir. Birden fazla makine bulunan tesislerde kontroller sırayla yapılarak üretim sürekliliği sağlanmaktadır.
Kritik güvenlik uygunsuzluğu tespit edilen makinelerin uygunsuzluk giderilinceye kadar kullanılmaması gerekmektedir. Raporda belirtilen düzeltici faaliyetlerin tamamlanmasının ardından makine tekrar kontrol edilerek kullanıma uygunluğu onaylanmaktadır.
Tezgah ve makinelerinizin periyodik kontrolü hakkında detaylı bilgi almak için bize ulaşın: 0530 595 97 28 veya 0536 968 95 09. E-posta: info@periyotek.com
Tezgah ve makine ölçümleri hizmetlerimizin tamamı için tezgah ve makine ölçümleri sayfamızı ziyaret edebilirsiniz. İletişim sayfamızdan ücretsiz teklif alabilirsiniz.
Avrupa Birliği uyum mevzuatı kapsamında iş tezgahları ve makineler CE işareti taşımak zorundadır. CE işareti makinenin ilgili AB direktiflerine uygun olarak tasarlandığını ve imal edildiğini gösterir. Makine Direktifi temel güvenlik gereksinimlerini belirler. Periyodik kontrol sırasında makinenin CE belgesi ve uygunluk beyanının varlığı kontrol edilir. Makine üzerinde yapılan modifikasyonların CE uygunluğunu etkileyip etkilemediği değerlendirilir.
Eski makinelerde CE belgesi bulunmayabilir. Bu durumda makine güvenlik değerlendirmesi yapılarak mevcut durumun tespit edilmesi ve gerekli güvenlik iyileştirmelerinin belirlenmesi önerilir.
İş tezgahları ve makinelerde koruma sistemleri çalışan güvenliğinin temelini oluşturur. Sabit koruyucular, hareketli koruyucular, ışık bariyerleri, güvenlik paspasları ve iki el kumanda sistemleri farklı makine türleri için kullanılan koruma yöntemleridir. Periyodik kontrol sırasında tüm koruma sistemlerinin fonksiyonelliği test edilir ve bypass edilmediği doğrulanır.
Makine koruma sistemlerinin devre dışı bırakılması en yaygın güvenlik ihlallerinden biridir ve ciddi yaralanmalara neden olabilir. Periyodik kontrol mühendisi koruma sistemlerinin bypass edildiğini tespit ettiğinde bu durumu raporda belirtir ve acil düzeltme önerir.
CNC tezgahlar ve otomasyonlu üretim sistemleri geleneksel tezgahlara göre farklı güvenlik gereksinimleri içerir. Servo motorlar, programlanabilir mantık kontrolörleri, robot entegrasyonu ve otomatik takım değiştiriciler ek kontrol noktaları oluşturur. Kontrol kapsamında acil durdurma devresi, güvenlik interlock sistemi, koruyucu kapı kilitleme mekanizması, robot çalışma alanı bariyerleri ve yazılım güvenlik fonksiyonları değerlendirilir.
Presler en tehlikeli iş tezgahları arasında yer almaktadır. Pres kazaları genellikle el ve parmak kesilmesine veya ezilmesine neden olur. Pres periyodik kontrolünde fren ve kavrama sistemi, iki el kumanda sistemi, ışık bariyeri ve güvenlik perdesi, kalıp koruma tertibatı ve acil durdurma sistemi titizlikle test edilir. Pres fren performansı süre ölçümü ile doğrulanır ve kabul kriterlerine uygunluğu değerlendirilir.
İş tezgahları ve makinelerde elektrik güvenliği periyodik kontrolün önemli bir bileşenidir. Makine elektrik panosu, motor koruma şalterleri, acil durdurma devresi, koruma topraklaması, kablo ve bağlantı durumu ile operatör kumanda cihazları elektrik güvenliği kapsamında kontrol edilir. Makinelerde topraklama bağlantısının kopması veya izolasyon bozulması elektrik çarpması riskini artırır.
Makine elektrik sisteminin TS EN 60204-1 standardına uygunluğu periyodik kontrol sırasında değerlendirilir. Bu standart makine elektrik donanımının güvenlik gereksinimlerini kapsamlı olarak belirlemektedir.
Titreşim analizi tezgah ve makinelerin mekanik durumunun değerlendirilmesinde kullanılan önemli bir tanı yöntemidir. Aşırı titreşim rulman arızası, dengesizlik, hizalama bozukluğu ve gevşek bağlantı gibi mekanik sorunların göstergesidir. Periyodik kontrol sırasında titreşim ölçümü yapılarak referans değerlerle karşılaştırma yapılır. Titreşim seviyesindeki artış trend analizi ile izlenerek bakım planlamasına girdi sağlanır.
Periyotek Muayene Mühendislik olarak tüm tezgah ve makine türlerinin periyodik kontrolünü kapsamlı ve güvenilir şekilde gerçekleştirmekteyiz. Presler, tornalar, frezeler, CNC tezgahlar, ağaç işleme makineleri, kaynak makineleri ve tüm üretim ekipmanlarınızın güvenlik kontrolü için iletişim sayfamızı ziyaret edin veya arayın: 0530 595 97 28
Bu hizmet hakkında detaylı bilgi almak, teklif talep etmek veya randevu oluşturmak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
İş ekipmanlarınızın güvenliği ve yasal uyumluluğu için hemen bizimle iletişime geçin.
